วันที่ 19 สิงหาคม 2555 ที่ พระอารามหลวง วัดศรีโคมคำ อ.เมือง จ.พะเยา มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา จัดงานครบรอบ 21 ปี สถาปนามหาวิทยาลัย โดยมี พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ เป็นประธานในพิธีฯ มี ผู้ว่าราชการจังหวัดพะเยา ร่วมให้การต้อนรับ สำหรับ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา ตั้งอยู่เลขที่ 692 วัดศรีโคมคำ ถนนพหลโยธิน ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา เป็นสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา ปัจจุบันเปิดสอนในระดับต่าง ๆ ดังนี้ ระดับประกาศนียบัตร มี 1 หลักสูตร คือ หลักสูตรประกาศนียบัตรการบริหารคณะสงฆ์ (ปบส.),ระดับปริญญาตรี มี 4 หลักสูตร คือ สาขาวิชาการปกครอง คณะสังคมศาสตร์, สาขาวิชาพระพุทธศาสนา สาขาวิชาปรัชญา คณะพุทธศาสตร์, สาขาวิชาหลักสูตรและการสอน คณะพุทธศาสตร์ (พธบ.),ระดับสูงกว่าปริญญาตรี มี 1 หลักสูตร คือ ประกาศนียบัตรบัณฑิต วิชาชีพครู (ป.บัณฑิต),ระดับปริญญาโท มี 1 หลักสูตร คือ สาขาวิชาพระพุทธศาสนา คณะพุทธศาสตร์ (พธ.ม.)

    มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา ก่อตั้งขึ้น เมื่อ ปี พ.ศ. ๒๕๓๓ ซึ่งช่วงแรกตั้งเป็นวิทยาลัยสงฆ์ ในปีต่อมา ก็ได้รับอนุมัติให้ ยกสถานะเป็น วิทยาเขต ในนาม “มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ วิทยาเขตพะเยา” ตามประกาศมหาวิทยาลัย ที่ ๔๐/๒๕๓๔ เรื่อง ตั้งวิทยาเขตพะเยา ประกาศ ณ วันที่ ๒๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๓๔ ลงนามโดยพระสุเมธาธิบดี สภานายกมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ วิทยาเขตพะเยา เปิดรับนิสิตบาลีอุดมศึกษารุ่นที่ ๑ มีนิสิต จำนวน ๔๙ รูป เปิดดำเนินการเรียนการสอน วันที่ ๑๖ พฤษภาคม ๒๕๓๔

       ต่อมาได้มีการตราพระราชบัญญัติ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. ๒๕๔๐ ทำให้สถานภาพของมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เปลี่ยนสถานะเป็นมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย และเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ    วิทยาเขตพะเยา จึงเป็นส่วนงานหนึ่งของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย

           นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเชตพะเยาได้ขยายการจัดการเรียนการสอนไปในจังหวัดใกล้เคียงเพื่อขยายโอกาสให้พระภิกษุสามเณรได้รับการศึกษาในระดับที่สูงขึ้นอย่างทั่วถึง ประกอบด้วย

        - ห้องเรียนวัดพระธาตุแช่แห้ง ตำบลม่วงตึ๊ด อำเภอภูเพียง จังหวัดน่าน

        - ห้องเรียนวัดพระแก้ว ตำบลรอบเวียง อำเภอเมือง จังหวัดเชียงราย

           เมื่อการศึกษาขยายวงกว้างมากขึ้น การตั้งอยู่ที่เดิมคือวัดศรีโคมคำสถานที่ไม่เพียงพอ ดังนั้น ในปี พ.ศ. ๒๕๔๖ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา ได้ขยายสถานที่จัดการศึกษา ไปยังที่ตั้งแห่งใหม่ที่ตำบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา เป็นสถานที่จัดการศึกษาแห่งที่ ๒ ของ วิทยาเขตพะเยา   มีเนื้อที่ ๒๖๐ ไร่ ได้แบ่งส่วนพื้นที่ออกดังนี้
               - เขตพุทธาวาส มีวิหารทรงล้านนา, วิหารพระเจ้าทันใจ, พระธาตุหลวง
               - เขตสังฆาวาส มีหอฉัน กุฎิที่พักสงฆ์
               - เขตฆราวาส มีหอพักนิสิตคฤหัสถ์ สนามกีฬา
        - เขตการศึกษา มีอาคารเรียน อาคารเทคโนโลโนยีสารสนเทศ ศูนย์ศึกษาสมุนไพร หอไตรปิฏก พิพิทธภัณฑ์พื้นบ้าน
               - เขตการศึกษาแบบบูรณาการ มีห้องเรียนธรรมชาติ หอพักชั่วคราว
               - หอบูรพาจารย์ เป็นที่ประดิษฐานพระแก้วมรกตป็นพระประธาน
               - ที่พักรับรองอธิการบดี
               - ธรรมสถาน เป็นที่ปฏิบัติวิปัสสนากัมมัฎฐานของนิสิตและประชาชนทั่วไป
               - ลานโพธิ์ ลานไผ่
               - และมหาจุฬานิเวศน์ สถานที่พักของคณาจารย์ เจ้าหน้าที่

          นอกจากการจัดการศึกษาพระพุทธศาสนาในประเทศแล้ว ในฐานะที่เป็นมหาวิทยาลัยสงฆ์ที่ตั้งอยู่ในภาคลุ่มน้ำโขง จึงเป็นโอกาให้มหาวิทยาลัยได้สานสัมพันธ์แลกเปลี่ยนความรู้ทางวิชาการด้านการศึกษาทางพระพุทธศาสนา ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรม ในประเทศภูมิภาคลุ่มแม่น้ำโขง นับเป็นก้าวย่างที่สำคัญในการจัดการศึกษาทางพระพุทธศาสนาของสถาบันการศึกษาปห่งนี้ที่มีการพัฒนาอย่างรวดเร็วจนก้าวย่างสู่ปีที่ 21 แล้ว

สมหมาย  สุภาษิต/ข้อมุล/ข่าว