สรุปการเสวนาเรื่อง พุทธิปัญญาและสิ่งแวดล้อม

ประเด็นหลักในการเสนาคือ

1.      สัตว์โลกล้วนต้องร่วมเกิดแก่ เจ็บตาย ด้วยกันทั้งหมดซึ่งสภาพเหล่านี้เรียกว่าทุกข์ การออกจากทุกข์นั้นพระพุทธเจ้าทรงสอนเรื่องอริยสัจ 4 หลังการตรัสรู้ธรรมของพระพุทธเจ้า พระองค์จึงอยาก   share สิ่งที่พระองค์รู้ พระองค์เห็นให้คนอื่นได้รู้ตาม ด้วยการสอน และคำสอนของพระองค์ก็เน้นเรื่อง การไม่ทำชั่ว การทำความดี การมีเมตตา

2.      คำว่าเมตตาตามทัศนะของพุทธนั้นไม่ใช่ความรักความปรารถนาดีต่อเฉพาะมนุษย์เท่านั้นแต่ยังรวมถึงสรรพสัตว์และต้นหมากรากไม้ที่อยู่บนโลกด้วย

3.      รากฐานของปัญหาที่เกิดขึ้นกับชาวโลกทุกวันนี้ ตามหลักพระพุทธศาสนาแล้วมีสาเหตุมาจาก ความเห็นแก่ตัวและความโลภ

4.      ปัญหาที่เกิดขึ้นกับโลกเราปัจจุบันนี้ไม่สามารถแก้ได้ตามลำพังชาวพุทธฝ่ายเดียว แต่ต้องร่วมมือกันทั้งหมด โดยพระพุทธเจ้าสอนว่าการพัฒนาตัวเองให้สมบูรณ์เช่นเป็นพระพุทธเจ้า พระโพธิสัตว์ กว่าจะได้รับมาล้วนแต่ต้องฝึกฝน ต้องปฏิบัติตลอดชีวิต หลักธรรมที่ต้องใช้คือ ปัญญาและความกรุณา

5.      วัฒนธรรมตะวันตกมุ่งเน้นปัจจัยหลัก 4 ตัวคือ ความไม่ประมาท ความยุติธรรม อารมณ์ และความอดทน ซึ่งไม่สัมพันธ์กับของพุทธซะทีเดียว แม้จะมีที่คล้ายกันอยู่บ้าง  พระพุทธศาสนาเน้นการรักษาศีล เพราะศีลเป็นข้อปฏิบัติที่จะทำให้คนสามารถควบคุมตัวเองได้ สามารถควบคุมเรื่องการบริโภคทรัพยากรในระดับที่ไม่กระทบได้ ซึ่งต่างจากคนที่ไม่มีศีลคือไม่มีระเบียบวินัยให้กับตัวเองก็จะบริโภคทรัพยากรด้วยความโลภ เกินความพอดี

6.      พระพุทธเจ้าเองไม่เคยเบียดเบียนธรรมชาติ ในทางตรงกันข้ามพระองค์มีความสุขกับการ  share   ความเป็นอยู่ร่วมกับธรรมชาติ พระองค์มีความเคารพธรรมชาติ

7.      ปัญญา   climate change เป็นปัญหา hot issue ของโลกเรา นักวิทยาศาสตร์ยืนยันปัญหา climate change ล้วนมาจาก มนุษย์ และปัญหา  climate change จะกระทบมนุษย์ 5 ประการด้วยกันคือ 7.1 ทำให้กระทบสภาพอากาศ ฝนฟ้าไม่ตกตามฤดูกาล อุณภูมิสูงขึ้น  7.2 การขาดแคลนน้ำ 1.3 ประชาชนกว่า 330 ล้านคนจะต้องเผชิญกับภัยธรรมชาติ เช่นน้ำท่วม แผ่นดินไหว 1.4 อัตราการสูญพันธ์ของ species ต่างจะมีมากขึ้น และ 7.5 โรคร้ายต่างๆ โรคระบาดจะมีมากขึ้น

8.     การจะแก้ปัญหาเหล่านั้นได้ต้องกลับไปศึกษาหลักปฏิจจสมุปบาท ที่เน้นเรื่องการอิงอาศัยเหตุของกันและกันเกิดขึ้น ดังนั้นเมื่อมีผลตามที่กล่าวข้างต้น จึงต้องไปหาเหตุของมันว่าเกิดจากอะไร ซึ่งปัญหาที่ต้องแก้ก็คือความโลภ การขาดความเมตตาของมนุษย์

9      ถ้าปราศจากสิ่งแวดล้อม มนุษย์ก็ไม่สามารถดำรงชีพอยู่ได้ ดังนั้นมนุษย์ต้องเป็นกัลยาณมิตรกับสิ่งแวดล้อม มนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศน์ โดยพระพุทธเจ้าเองได้ตลอดชีวิตของพระองค์ก็ล้วนแตเกี่ยวข้องกับป่าทั้งนั้น ตั้งแต่พระองค์ประสูติ ตรัสรู้ จนถึงปรินิพพาน ที่สำคัญคือพระพุทธองค์ได้รับการสนับสนุนจากธรรมชาติจึงสามารถตรัสรู้ธรรมได้

10     ถ้าเราต้องการความสงบเราต้องเคารพธรรมชาติ แต่เหนือสิ่งอื่นใดการพูดอย่างเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาได้ ดังนั้นเราจึงต้องลงมือปฏิบัติ

1  มิถุนายน 55